Bhakti Darbar भक्ति दरबार

Library · Stotras

Narayaneeyam: Dashakam 30

नारायणीयम् · दशक 30

Stotra · Sanskrit · Krishna · by Melpathur Narayana Bhattathiri

  1. शक्रेण संयति हतोऽपि बलिर्महात्मा शुक्रेण जीविततनुः क्रतुवर्धितोष्मा।
    विक्रान्तिमान् भयनिलीनसुरां त्रिलोकीं चक्रे वशे स तव चक्रमुखादभीतः॥

    Shakrena samyati hatopi balirmahatma shukrena jivitatanuh kratuvardhitoshma, vikrantiman bhayanilinasuram trilokim chakre vashe sa tava chakramukhadabhitah.

    Though slain by Indra in battle, the great-souled Bali was brought back to life by Shukra, and his power grew through sacrifices. Mighty and fearless even of the edge of your discus, he took control of the three worlds while the gods hid in fear.

    युद्ध में इन्द्र के हाथों मारे जाने पर भी महात्मा बलि को शुक्राचार्य ने जीवित कर दिया, और यज्ञों से उसका तेज बढ़ गया। आपके चक्र की धार से भी न डरने वाले उस पराक्रमी ने तीनों लोकों को वश में कर लिया, और देवता डरकर छिप गए।

  2. पुत्रार्तिदर्शनवशाददितिर्विषण्णा तं काश्यपं निजपतिं शरणं प्रपन्ना।
    त्वत्पूजनं तदुदितं हि पयोव्रताख्यं सा द्वादशाहमचरत्त्वयि भक्तिपूर्णा॥

    Putrartidarshanavashadaditirvishanna tam kashyapam nijapatim sharanam prapanna, tvatpujanam taduditam hi payovratakhyam sa dvadashahamacharattvayi bhaktipurna.

    Aditi, grieved to see her sons suffer, took refuge in her husband Kashyapa. Full of devotion to you, she kept for twelve days the worship he taught her, the vow of living on milk.

    अपने पुत्रों का दुख देखकर व्याकुल अदिति ने अपने पति कश्यप की शरण ली। उन्होंने आपकी भक्ति से भरकर उनके बताए पयोव्रत नाम के आपके पूजन का बारह दिन पालन किया।

  3. तस्यावधौ त्वयि निलीनमतेरमुष्याः श्यामश्चतुर्भुजवपुः स्वयमाविरासीः।
    नम्रां च तामिह भवत्तनयो भवेयं गोप्यं मदीक्षणमिति प्रलपन्नयासीः॥

    Tasyavadhau tvayi nilinamateramushyah shyamashchaturbhujavapuh svayamavirasih, namram cha tamiha bhavattanayo bhaveyam gopyam madikshanamiti pralapannayasih.

    At its end, as her mind was lost in you, you yourself appeared, dark and four-armed. As she bowed, you told her, ‘I will be born here as your son; keep this vision of me secret,’ and left.

    व्रत के अंत में जब उनका मन आपमें लीन था, तब आप स्वयं श्याम, चतुर्भुज रूप में प्रकट हुए। उनके प्रणाम करने पर आप बोले, ‘मैं यहाँ तुम्हारा पुत्र बनूँगा; मेरे इस दर्शन को गुप्त रखना,’ और चले गए।

  4. त्वं काश्यपे तपसि सन्निदधत्तदानीं प्राप्तोऽसि गर्भमदितेः प्रणुतो विधात्रा।
    प्रासूत च प्रकटवैष्णवदिव्यरूपं सा द्वादशीश्रवणपुण्यदिने भवन्तम्॥

    Tvam kashyape tapasi sannidadhattadanim praptosi garbhamaditeh pranuto vidhatra, prasuta cha prakatavaishnavadivyarupam sa dvadashishravanapunyadine bhavantam.

    Then, entering through Kashyapa’s austerity, you came into Aditi’s womb, praised by Brahma; and she gave birth to you, showing your divine form as Vishnu, on the holy day of Dvadashi under the Shravana star.

    तब आप कश्यप के तप में स्थित होकर अदिति के गर्भ में आए, और ब्रह्मा ने आपकी स्तुति की। उन्होंने द्वादशी और श्रवण नक्षत्र के पवित्र दिन आपको आपके दिव्य विष्णु-रूप में जन्म दिया।

  5. पुण्याश्रमं तमभिवर्षति पुष्पवर्षैर्हर्षाकुले सुरकुले कृततूर्यघोषे।
    बद्ध्वाञ्जलिं जय जयेति नुतः पितृभ्यां त्वं तत्क्षणे पटुतमं वटुरूपमाधाः॥

    Punyashramam tamabhivarshati pushpavarshairharshakule surakule kritaturyaghoshe, baddhvanjalim jaya jayeti nutah pitribhyam tvam tatkshane patutamam vaturupamadhah.

    As the joyful gods rained flowers on that holy hermitage and sounded their trumpets, and your parents praised you with folded hands, crying ‘Victory, victory!’, that very moment you took the form of a bright young brahmin boy.

    जब आनंद से भरे देवता उस पवित्र आश्रम पर फूल बरसा रहे थे और बाजे बजा रहे थे, और माता-पिता हाथ जोड़कर ‘जय हो, जय हो!’ कहकर स्तुति कर रहे थे, तभी आपने अत्यंत तेजस्वी ब्रह्मचारी बालक (वटु) का रूप धारण कर लिया।

  6. तावत्प्रजापतिमुखैरुपनीय मौञ्जीदण्डाजिनाक्षवलयादिभिरर्च्यमानः।
    देदीप्यमानवपुरीश कृताग्निकार्यस्त्वं प्रास्थिथा बलिगृहं प्रकृताश्वमेधम्॥

    Tavatprajapatimukhairupaniya maunjidandajinakshavalayadibhirarchyamanah, dedipyamanavapurisha kritagnikaryastvam prasthitha baligriham prakritashvamedham.

    Then, given the sacred thread by Prajapati and others, honoured with the grass girdle, staff, deerskin, rosary and the rest, your body blazing, Lord, after tending the sacred fire you set out for Bali’s house, where a horse sacrifice had begun.

    तब प्रजापति आदि ने आपका उपनयन किया और मूँज की मेखला, दण्ड, मृगछाला, रुद्राक्ष माला आदि से आपका सत्कार किया। हे ईश, तेज से दमकते शरीर के साथ अग्निहोत्र करके आप बलि के घर चले, जहाँ अश्वमेध यज्ञ शुरू हुआ था।

  7. गात्रेण भाविमहिमोचितगौरवं प्राग्व्यावृण्वतेव धरणीं चलयन्नयासीः।
    छत्रं परोष्मतिरणार्थमिवादधानो दण्डं च दानवजनेष्विव सन्निधातुम्॥

    Gatrena bhavimahimochitagauravam pragvyavrinvateva dharanim chalayannayasih, chhatram paroshmatiranarthamivadadhano dandam cha danavajaneshviva sannidhatum.

    You walked shaking the earth with your body, as if showing in advance the weight of the greatness to come, holding an umbrella as if to ward off the enemy’s heat, and a staff as if to bring punishment to the demons.

    आप अपने शरीर से धरती को हिलाते हुए चले, मानो आने वाली महिमा का भार पहले से दिखा रहे हों; छाता ऐसे लिए थे मानो दूसरों का ताप रोकना हो, और दण्ड ऐसे मानो दानवों को दण्ड देना हो।

  8. तां नर्मदोत्तरतटे हयमेधशालामासेदुषि त्वयि रुचा तव रुद्धनेत्रैः।
    भास्वान्किमेष दहनो नु सनत्कुमारो योगी नु कोऽयमिति शुक्रमुखैः शशङ्के॥

    Tam narmadottaratate hayamedhashalamasedushi tvayi rucha tava ruddhanetraih, bhasvankimesha dahano nu sanatkumaro yogi nu koyamiti shukramukhaih shashanke.

    When you reached that hall of the horse sacrifice on the north bank of the Narmada, Shukra and the others, their eyes dazzled by your radiance, wondered: ‘Is this the sun, or fire, or Sanatkumara? What yogi is this?’

    जब आप नर्मदा के उत्तरी तट पर उस अश्वमेध-शाला में पहुँचे, तो आपकी कांति से चौंधियाई आँखों वाले शुक्राचार्य आदि सोचने लगे: ‘क्या यह सूर्य है, या अग्नि, या सनत्कुमार? यह कौन योगी है?’

  9. आनीतमाशु भृगुभिर्महसाभिभूतैस्त्वां रम्यरूपमसुरः पुलकावृताङ्गः।
    भक्त्या समेत्य सुकृती परिणिज्य पादौ तत्तोयमन्वधृत मूर्धनि तीर्थतीर्थम्॥

    Anitamashu bhrigubhirmahasabhibhutaistvam ramyarupamasurah pulakavritangah, bhaktya sametya sukriti parinijya padau tattoyamanvadhrita murdhani tirthatirtham.

    The Bhrigu priests, overwhelmed by your splendour, quickly brought you in. The virtuous demon king, thrilled all over, came to you with devotion, washed your feet, and placed that water, holiest of all holy waters, on his head.

    आपके तेज से अभिभूत भृगुवंशी पुरोहित आपको जल्दी भीतर ले आए। पुलकित शरीर वाले पुण्यात्मा असुरराज ने भक्ति से आपके पास आकर आपके चरण धोए, और वह तीर्थों का भी तीर्थ जल अपने सिर पर धारण किया।

  10. प्रह्लादवंशजतया क्रतुभिर्द्विजेषु विश्वासतो नु तदिदं दितिजोऽपि लेभे।
    यत्ते पदाम्बु गिरिशस्य शिरोभिलाल्यं स त्वं विभो गुरुपुरालय पालयेथाः॥

    Prahladavamshajataya kratubhirdvijeshu vishvasato nu tadidam ditijopi lebhe, yatte padambu girishasya shirobhilalyam sa tvam vibho gurupuralaya palayethah.

    Whether because he was born in Prahlada’s line, or for his sacrifices and his faith in brahmins, even a son of Diti won this: the water of your feet, which Shiva cherishes on his head. Lord who dwell in Guruvayur, protect me.

    प्रह्लाद के वंश में जन्म लेने से, या यज्ञों और ब्राह्मणों में विश्वास के कारण, दिति के वंशज ने भी आपका वह चरणजल पाया जिसे शिव अपने सिर पर सजाते हैं। हे विभु, गुरुवायुर में बसने वाले, मेरी रक्षा करो।

Read along, listen, and get a reminder before every festival in the Bhakti Darbar app, coming soon to Google Play.