Bhakti Darbar भक्ति दरबार

Library · Stotras

Narayaneeyam: Dashakam 69

नारायणीयम् · दशक 69

Stotra · Sanskrit · Krishna · by Melpathur Narayana Bhattathiri

  1. केशपाशधृतपिञ्छिकाविततिसञ्चलन्मकरकुण्डलं हारजालवनमालिकाललितमङ्गरागघनसौरभम्।
    पीतचेलधृतकाञ्चिकाञ्चितमुदञ्चदंशुमणिनूपुरं रासकेलिपरिभूषितं तव हि रूपमीश कलयामहे॥

    Keshapashadhritapinchhikavitatisanchalanmakarakundalam harajalavanamalikalalitamangaragaghanasaurabham, pitacheladhritakanchikanchitamudanchadamshumaninupuram rasakeliparibhushitam tava hi rupamisha kalayamahe.

    O Lord, we meditate on your form adorned for the rasa dance: peacock feathers spread in your hair, makara earrings swaying, lovely with strings of pearls and a forest garland, rich with the scent of sandal, a golden girdle over yellow silk and anklets bright with jewels.

    हे ईश, हम रास-क्रीड़ा से सजे आपके रूप का ध्यान करते हैं: केशों में फैले मोरपंख, डोलते मकर-कुंडल, मोतियों की लड़ियों और वनमाला से सुंदर, चंदन की घनी सुगंध, पीले वस्त्र पर सोने की करधनी और चमकते रत्न-जड़े नूपुर।

  2. तावदेव कृतमण्डने कलितकञ्चुलीककुचमण्डले गण्डलोलमणिकुण्डले युवतिमण्डलेऽथ परिमण्डले।
    अन्तरा सकलसुन्दरीयुगलमिन्दिरारमण सञ्चरन् मञ्जुलां तदनु रासकेलिमयि कञ्जनाभ समुपादधाः॥

    Tavadeva kritamandane kalitakanchulikakuchamandale gandalolamanikundale yuvatimandaletha parimandale, antara sakalasundariyugalamindiraramana sancharan manjulam tadanu rasakelimayi kanjanabha samupadadhah.

    When the young women had dressed and adorned themselves, jewelled earrings swaying on their cheeks, and formed a circle, you, lover of Lakshmi, lotus-navelled one, moved between every pair of them and began the lovely rasa dance.

    जब युवतियाँ सज-धजकर, गालों पर डोलते मणि-कुंडल पहने, गोल घेरा बनाकर खड़ी हुईं, तब हे लक्ष्मीपति, हे पद्मनाभ, आप हर दो सुंदरियों के बीच विचरते हुए मनोहर रास-क्रीड़ा करने लगे।

  3. वासुदेव तव भासमानमिह रासकेलिरससौरभं दूरतोऽपि खलु नारदागदितमाकलय्य कुतुकाकुला।
    वेषभूषणविलासपेशलविलासिनीशतसमावृता नाकतो युगपदागता वियति वेगतोऽथ सुरमण्डली॥

    Vasudeva tava bhasamanamiha rasakelirasasaurabham duratopi khalu naradagaditamakalayya kutukakula, veshabhushanavilasapeshalavilasinishatasamavrita nakato yugapadagata viyati vegatotha suramandali.

    O Vasudeva, hearing from Narada of the shining delight of your rasa dance, the gods, eager and curious, came at once from heaven into the sky, surrounded by hundreds of their wives, lovely in dress, ornaments and grace.

    हे वासुदेव, नारद से आपकी रास-क्रीड़ा के चमकते आनंद की बात सुनकर देवता उत्सुक होकर तुरंत स्वर्ग से आकाश में आ पहुँचे, साथ में वेश, आभूषण और हाव-भाव से सुंदर सैकड़ों देवांगनाएँ थीं।

  4. वेणुनादकृततानदानकलगानरागगतियोजनालोभनीयमृदुपादपातकृततालमेलनमनोहरम्।
    पाणिसङ्क्वणितकङ्कणं च मुहुरंसलम्बितकराम्बुजं श्रोणिबिम्बचलदम्बरं भजत रासकेलिरसडम्बरम्॥

    Venunadakritatanadanakalaganaragagatiyojanalobhaniyamridupadapatakritatalamelanamanoharam, panisankvanitakankanam cha muhuramsalambitakarambujam shronibimbachaladambaram bhajata rasakelirasadambaram.

    Worship that splendour of the rasa dance: the flute’s melody, sweet songs matched to raga and rhythm, soft steps keeping time, bangles jingling, lotus hands resting again and again on shoulders, and garments swaying at the hips.

    उस रास-क्रीड़ा के वैभव का भजन करो: बाँसुरी की तान, राग और लय से मेल खाता मधुर गान, ताल मिलाते कोमल कदम, हाथों में खनकते कंगन, बार-बार कंधों पर टिके कमल जैसे हाथ और कमर पर लहराते वस्त्र।

  5. श्रद्धया विरचितानुगानकृततारतारमधुरस्वरे नर्तनेऽथ ललिताङ्गहारलुलिताङ्गहारमणिभूषणे।
    सम्मदेन कृतपुष्पवर्षमलमुन्मिषद्दिविषदां कुलं चिन्मये त्वयि निलीयमानमिव सम्मुमोह सवधूकुलम्॥

    Shraddhaya virachitanuganakritatarataramadhurasvare nartanetha lalitangaharalulitangaharamanibhushane, sammadena kritapushpavarshamalamunmishaddivishadam kulam chinmaye tvayi niliyamanamiva sammumoha savadhukulam.

    As the dance went on, with high sweet notes of songs sung with devotion and jewelled ornaments swaying with every graceful move, the gods joyfully showered flowers and, with their wives, were spellbound, as if merging into you, who are pure consciousness.

    श्रद्धा से गाए गीतों के ऊँचे मधुर स्वरों और सुंदर अंग-भंगिमाओं से डोलते रत्नाभूषणों वाले उस नृत्य में, देवताओं ने आनंद से भरपूर फूल बरसाए और अपनी पत्नियों सहित मानो चिन्मय आप में लीन होकर मुग्ध हो गए।

  6. स्विन्नसन्नतनुवल्लरी तदनु काऽपि नाम पशुपाङ्गना कान्तमंसमवलम्बते स्म तव तान्तिभारमुकुलेक्षणा।
    काचिदाचलितकुन्तला नवपटीरसारघनसौरभं वञ्चनेन तव सञ्चुचुम्ब भुजमञ्चितोरुपुलकाङ्कुरम्॥

    Svinnasannatanuvallari tadanu kapi nama pashupangana kantamamsamavalambate sma tava tantibharamukulekshana, kachidachalitakuntala navapatirasaraghanasaurabham vanchanena tava sanchuchumba bhujamanchitorupulakankuram.

    Then one cowherd girl, her slender body tired and damp with sweat, her eyes half-closed with weariness, leaned on your lovely shoulder. Another, her hair loosened, slyly kissed your arm, fragrant with fresh sandal and thrilled with joy.

    फिर एक गोपी, जिसका लता जैसा शरीर पसीने से भीगा और थका था और थकान से आँखें अधमुँदी थीं, आपके सुंदर कंधे का सहारा लेकर टिक गई। दूसरी ने, जिसके केश बिखर गए थे, चुपके से ताज़े चंदन से महकती, रोमांचित आपकी भुजा को चूम लिया।

  7. काऽपि गण्डभुवि सन्निधाय निजगण्डमाकुलितकुण्डलं पुण्यपूरनिधिरन्ववाप तव पूगचर्वितरसामृतम्।
    इन्दिराविहृतिमन्दिरं भुवनसुन्दरं हि नटनान्तरे त्वामवाप्य दधुरङ्गनाः किमु न सम्मदोन्मददशान्तरम्॥

    Kapi gandabhuvi sannidhaya nijagandamakulitakundalam punyapuranidhiranvavapa tava pugacharvitarasamritam, indiravihritimandiram bhuvanasundaram hi natanantare tvamavapya dadhuranganah kimu na sammadonmadadashantaram.

    Another, rich in merit, laid her cheek with its swaying earring against yours and received the nectar of the betel you were chewing. Having found you in the dance, the beauty of the world and Lakshmi’s own playground, what ecstasy did those women not reach?

    एक और पुण्यवती गोपी ने हिलते कुंडल वाला अपना गाल आपके गाल से सटाया और आपके चबाए पान का अमृत-रस पाया। नृत्य के बीच लक्ष्मी के क्रीड़ा-धाम, संसार के सबसे सुंदर आपको पाकर गोपियाँ किस आनंद की चरम अवस्था में नहीं पहुँचीं?

  8. गानमीश विरतं क्रमेण किल वाद्यमेलनमुपारतं ब्रह्मसम्मदरसाकुलाः सदसि केवलं ननृतुरङ्गनाः।
    नाविदन्नपि च नीविकां किमपि कुन्तलीमपि च कञ्चुलीं ज्योतिषामपि कदम्बकं दिवि विलम्बितं किमपरं ब्रुवे॥

    Ganamisha viratam kramena kila vadyamelanamuparatam brahmasammadarasakulah sadasi kevalam nanrituranganah, navidannapi cha nivikam kimapi kuntalimapi cha kanchulim jyotishamapi kadambakam divi vilambitam kimaparam bruve.

    O Lord, slowly the singing stopped and the instruments fell silent; overwhelmed by the bliss of Brahman, the women simply danced. They did not notice their loosened garments, hair or bodices; even the stars stood still in the sky. What more can I say?

    हे ईश, धीरे-धीरे गाना रुक गया, बाजे शांत हो गए, और ब्रह्मानंद में डूबी गोपियाँ बस नाचती रहीं। उन्हें न अपने वस्त्रों का, न केशों का, न चोली का होश रहा; आकाश में तारे भी ठहर गए। और क्या कहूँ?

  9. मोदसीम्नि भुवनं विलाप्य विहृतिं समाप्य च ततो विभो केलिसम्मृदितनिर्मलाङ्गनवघर्मलेशसुभगात्मनाम्।
    मन्मथासहनचेतसां पशुपयोषितां सुकृतचोदितस्तावदाकलितमूर्तिरादधिथ मारवीरपरमोत्सवान्॥

    Modasimni bhuvanam vilapya vihritim samapya cha tato vibho kelisammriditanirmalanganavagharmaleshasubhagatmanam, manmathasahanachetasam pashupayoshitam sukritachoditastavadakalitamurtiradadhitha maraviraparamotsavan.

    Then, all-pervading Lord, having melted the world in the height of joy, you ended the dance. Moved by their merit, you took as many forms as there were cowherd women, glowing with fresh sweat from the play and unable to bear their longing, and gave them the supreme festival of love.

    हे विभु, संसार को आनंद की चरम सीमा में डुबोकर आपने नृत्य समाप्त किया। फिर उनके पुण्य से प्रेरित होकर, क्रीड़ा के पसीने से दमकती और विरह न सह पाने वाली गोपियों के लिए उतने ही रूप धारण करके आपने उन्हें प्रेम का परम उत्सव दिया।

  10. केलिभेदपरिलोलिताभिरतिलालिताभिरबलालिभिः स्वैरमीश ननु सूरजापयसि चारु नाम विहृतिं व्यधाः।
    काननेऽपि च विसारिशीतलकिशोरमारुतमनोहरे सूनसौरभमये विलेसिथ विलासिनीशतविमोहनम्॥

    Kelibhedaparilolitabhiratilalitabhirabalalibhih svairamisha nanu surajapayasi charu nama vihritim vyadhah, kananepi cha visarishitalakishoramarutamanohare sunasaurabhamaye vilesitha vilasinishatavimohanam.

    O Lord, with those women, tired from the different games and lovingly cherished, you played freely and beautifully in the waters of the Yamuna. And in the forest, lovely with cool young breezes and fragrant with flowers, you sported, enchanting hundreds of them.

    हे ईश, तरह-तरह की क्रीड़ाओं से थकी और लाड़ से सँवारी उन गोपियों के साथ आपने यमुना के जल में मनचाही सुंदर जल-क्रीड़ा की। और ठंडी, कोमल हवा से मनोहर, फूलों की सुगंध से भरे वन में भी आपने सैकड़ों सुंदरियों को मोहित करते हुए विहार किया।

  11. कामिनीरिति हि यामिनीषु खलु कामनीयकनिधे भवान् पूर्णसम्मदरसार्णवं कमपि योगिगम्यमनुभावयन्।
    ब्रह्मशङ्करमुखानपीह पशुपाङ्गनासु बहुमानयन् भक्तलोकगमनीयरूप कमनीय कृष्ण परिपाहि माम्॥

    Kaminiriti hi yaminishu khalu kamaniyakanidhe bhavan purnasammadarasarnavam kamapi yogigamyamanubhavayan, brahmashankaramukhanapiha pashupanganasu bahumanayan bhaktalokagamaniyarupa kamaniya krishna paripahi mam.

    So on those nights, treasure of beauty, you let the women taste an ocean of complete bliss that only yogis reach, and made even Brahma, Shiva and the others honour the cowherd women. Lovely Krishna, whose form devotees can reach, protect me.

    इस तरह, हे सौंदर्य के भंडार, उन रातों में आपने गोपियों को ऐसे पूर्ण आनंद-सागर का अनुभव कराया जो केवल योगियों को मिलता है, और ब्रह्मा, शंकर आदि से भी गोपियों का आदर करवाया। हे भक्तों के लिए सुलभ रूप वाले सुंदर कृष्ण, मेरी रक्षा कीजिए।

Read along, listen, and get a reminder before every festival in the Bhakti Darbar app, coming soon to Google Play.