Narayaneeyam: Dashakam 17
నారాయణీయమ్ · దశక 17
The Sanskrit text in Telugu script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
ఉత్తానపాదనృపతేర్మనునన్దనస్య జాయా బభూవ సురుచిర్నితరామభీష్టా।
అన్యా సునీతిరితి భర్తురనాదృతా సా త్వామేవ నిత్యమగతిః శరణం గతాఽభూత్॥Uttanapadanripatermanunandanasya jaya babhuva suruchirnitaramabhishta, anya sunitiriti bharturanadrita sa tvameva nityamagatih sharanam gatabhut.
King Uttanapada, son of Manu, had a wife named Suruchi whom he loved dearly. His other wife, Suniti, was neglected by her husband, and with nowhere else to turn she always took refuge in you alone.
అఙ్కే పితుః సురుచిపుత్రకముత్తమం తం దృష్ట్వా ధ్రువః కిల సునీతిసుతోఽధిరోక్ష్యన్।
ఆచిక్షిపే కిల శిశుః సుతరాం సురుచ్యా దుస్సన్త్యజా ఖలు భవద్విముఖైరసూయా॥Anke pituh suruchiputrakamuttamam tam drishtva dhruvah kila sunitisutodhirokshyan, achikshipe kila shishuh sutaram suruchya dussantyaja khalu bhavadvimukhairasuya.
Seeing Suruchi’s son Uttama sitting on his father’s lap, Suniti’s son Dhruva tried to climb up too, but the little boy was harshly rebuked by Suruchi. Jealousy is hard to give up for those who turn away from you.
త్వన్మోహితే పితరి పశ్యతి దారవశ్యే దూరం దురుక్తినిహతః స గతో నిజామ్బామ్।
సాఽపి స్వకర్మగతిసన్తరణాయ పుంసాం త్వత్పాదమేవ శరణం శిశవే శశంస॥Tvanmohite pitari pashyati daravashye duram duruktinihatah sa gato nijambam, sapi svakarmagatisantaranaya pumsam tvatpadameva sharanam shishave shashamsa.
While his father, deluded by your maya and ruled by his wife, merely looked on, the boy, stung by harsh words, went far away to his own mother. She told the child that to get past the course of one’s own karma, your feet alone are the refuge.
ఆకర్ణ్య సోఽపి భవదర్చననిశ్చితాత్మా మానీ నిరేత్య నగరాత్కిల పఞ్చవర్షః।
సన్దృష్టనారదనివేదితమన్త్రమార్గస్త్వామారరాధ తపసా మధుకాననాన్తే॥Akarnya sopi bhavadarchananishchitatma mani niretya nagaratkila panchavarshah, sandrishtanaradaniveditamantramargastvamararadha tapasa madhukananante.
Hearing this, the proud five-year-old, determined to worship you, left the city. Meeting Narada, who taught him the mantra and the way, he worshipped you with austerities in the Madhuvana forest.
తాతే విషణ్ణహృదయే నగరీం గతేన శ్రీనారదేన పరిసాన్త్వితచిత్తవృత్తౌ।
బాలస్త్వదర్పితమనాః క్రమవర్ధితేన నిన్యే కఠోరతపసా కిల పఞ్చ మాసాన్॥Tate vishannahridaye nagarim gatena shrinaradena parisantvitachittavrittau, balastvadarpitamanah kramavardhitena ninye kathoratapasa kila pancha masan.
While Narada went to the city and comforted his grieving father, the boy, his mind given over to you, spent five months in austerities that grew ever more severe.
తావత్తపోబలనిరుచ్ఛ్వసితే దిగన్తే దేవార్థితస్త్వముదయత్కరుణార్ద్రచేతాః।
త్వద్రూపచిద్రసనిలీనమతేః పురస్తాదావిర్బభూవిథ విభో గరుడాధిరూఢః॥Tavattapobalaniruchchhvasite digante devarthitastvamudayatkarunardrachetah, tvadrupachidrasanilinamateh purastadavirbabhuvitha vibho garudadhirudhah.
When the power of his austerities had choked the breath of the whole world, the gods appealed to you, and your heart melting with compassion, you appeared before him on Garuda, all-pervading Lord, as his mind lay absorbed in the bliss of your form.
త్వద్దర్శనప్రమదభారతరఙ్గితం తం దృగ్భ్యాం నిమగ్నమివ రూపరసాయనే తే।
తుష్టూషమాణమవగమ్య కపోలదేశే సంస్పృష్టవానసి దరేణ తథాఽఽదరేణ॥Tvaddarshanapramadabharatarangitam tam drigbhyam nimagnamiva ruparasayane te, tushtushamanamavagamya kapoladeshe samsprishtavanasi darena tathadarena.
Seeing him surging with joy at the sight of you, as if drowning his eyes in the nectar of your beauty, and longing to praise you, you touched his cheek with your conch, so tenderly.
తావద్విబోధవిమలం ప్రణువన్తమేనమాభాషథాస్త్వమవగమ్య తదీయభావమ్।
రాజ్యం చిరం సమనుభూయ భజస్వ భూయః సర్వోత్తరం ధ్రువ పదం వినివృత్తిహీనమ్॥Tavadvibodhavimalam pranuvantamenamabhashathastvamavagamya tadiyabhavam, rajyam chiram samanubhuya bhajasva bhuyah sarvottaram dhruva padam vinivrittihinam.
Then, as he praised you with a mind made clear and awake, you understood his heart and said: “Enjoy the kingdom for a long time, Dhruva, and then attain the highest realm of all, the Pole Star, from which there is no return.”
ఇత్యూచిషి త్వయి గతే నృపనన్దనోఽసావానన్దితాఖిలజనో నగరీముపేతః।
రేమే చిరం భవదనుగ్రహపూర్ణకామస్తాతే గతే చ వనమాదృతరాజ్యభారః॥Ityuchishi tvayi gate nripanandanosavananditakhilajano nagarimupetah, reme chiram bhavadanugrahapurnakamastate gate cha vanamadritarajyabharah.
When you had said this and gone, the prince returned to the city, to the joy of all the people. His wishes fulfilled by your grace, he lived happily for a long time, and when his father retired to the forest he took up the burden of the kingdom.
యక్షేణ దేవ నిహతే పునరుత్తమేఽస్మిన్ యక్షైః స యుద్ధనిరతో విరతో మనూక్త్యా।
శాన్త్యా ప్రసన్నహృదయాద్ధనదాదుపేతాత్ త్వద్భక్తిమేవ సుదృఢామవృణోన్మహాత్మా॥Yakshena deva nihate punaruttamesmin yakshaih sa yuddhanirato virato manuktya, shantya prasannahridayaddhanadadupetat tvadbhaktimeva sudridhamavrinonmahatma.
When his brother Uttama was killed by a Yaksha, he made war on the Yakshas, but stopped on Manu’s advice. Pleased by his restraint, Kubera came to him, and the great soul asked only for firm devotion to you.
అన్తే భవత్పురుషనీతవిమానయాతో మాత్రా సమం ధ్రువపదే ముదితోఽయమాస్తే।
ఏవం స్వభృత్యజనపాలనలోలధీస్త్వం వాతాలయాధిప నిరున్ధి మమామయౌఘాన్॥Ante bhavatpurushanitavimanayato matra samam dhruvapade muditoyamaste, evam svabhrityajanapalanaloladhistvam vatalayadhipa nirundhi mamamayaughan.
At the end, carried by your attendants in a celestial chariot, he dwells joyfully with his mother in the Pole Star’s realm. You who are so eager to protect your servants, O Lord of Guruvayur, put an end to my flood of ailments.