Narayaneeyam: Dashakam 48
నారాయణీయమ్ · దశక 48
The Sanskrit text in Telugu script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
ముదా సురౌఘైస్త్వముదారసమ్మదైరుదీర్య దామోదర ఇత్యభిష్టుతః।
మృదూదరః స్వైరములూఖలే లగన్నదూరతో ద్వౌ కకుభావుదైక్షథాః॥Muda suraughaistvamudarasammadairudirya damodara ityabhishtutah, mridudarah svairamulukhale lagannadurato dvau kakubhavudaikshathah.
Joyfully hailed by the delighted gods as “Damodara”, the one tied at the waist, you, soft-bellied and bound to the mortar, moving as you pleased, caught sight of two arjuna trees close by.
కుబేరసూనుర్నలకూబరాభిధః పరో మణిగ్రీవ ఇతి ప్రథాం గతః।
మహేశసేవాధిగతశ్రియోన్మదౌ చిరం కిల త్వద్విముఖావఖేలతామ్॥Kuberasunurnalakubarabhidhah paro manigriva iti pratham gatah, maheshasevadhigatashriyonmadau chiram kila tvadvimukhavakhelatam.
Kubera’s sons, one named Nalakubara and the other known as Manigriva, drunk with the wealth they had won by serving Shiva, had long been revelling, turned away from you.
సురాపగాయాం కిల తౌ మదోత్కటౌ సురాపగాయద్బహుయౌవతావృతౌ।
వివాససౌ కేలిపరౌ స నారదో భవత్పదైకప్రవణో నిరైక్షత॥Surapagayam kila tau madotkatau surapagayadbahuyauvatavritau, vivasasau keliparau sa narado bhavatpadaikapravano niraikshata.
In the heavenly Ganga the two of them, wild with drink, surrounded by many young women singing in their wine, naked and lost in play, were seen by Narada, whose heart was given wholly to your feet.
భియా ప్రియాలోకముపాత్తవాససం పురో నిరీక్ష్యాపి మదాన్ధచేతసౌ।
ఇమౌ భవద్భక్త్యుపశాన్తిసిద్ధయే మునిర్జగౌ శాన్తిమృతే కుతస్సుఖమ్॥Bhiya priyalokamupattavasasam puro nirikshyapi madandhachetasau, imau bhavadbhaktyupashantisiddhaye munirjagau shantimrite kutassukham.
Seeing the sage before them, the women hastily covered themselves in fear, but the two, their minds blinded by drink, did not. To bring them to peace through devotion to you, the sage spoke a curse, for without humility how can there be happiness?
యువామవాప్తౌ కకుభాత్మతాం చిరం హరిం నిరీక్ష్యాథ పదం స్వమాప్నుతమ్।
ఇతీరితౌ తౌ భవదీక్షణస్పృహాం గతౌ వ్రజాన్తే కకుభౌ బభూవతుః॥Yuvamavaptau kakubhatmatam chiram harim nirikshyatha padam svamapnutam, itiritau tau bhavadikshanaspriham gatau vrajante kakubhau babhuvatuh.
“You two will be trees for a long time; then, after seeing Hari, you will regain your own state.” Told this, they became two arjuna trees at the edge of Vraja, longing to see you.
అతన్ద్రమిన్ద్రద్రుయుగం తథావిధం సమేయుషా మన్థరగామినా త్వయా।
తిరాయితోలూఖలరోధనిర్ధుతౌ చిరాయ జీర్ణౌ పరిపాతితౌ తరూ॥Atandramindradruyugam tathavidham sameyusha mantharagamina tvaya, tirayitolukhalarodhanirdhutau chiraya jirnau paripatitau taru.
Tirelessly you went toward that pair of trees, toddling slowly; the mortar dragging behind you caught crosswise between them, and with a tug you uprooted and felled the two ancient trees.
అభాజి శాఖిద్వితయం యదా త్వయా తదైవ తద్గర్భతలాన్నిరేయుషా।
మహాత్విషా యక్షయుగేన తత్క్షణాదభాజి గోవిన్ద భవానపి స్తవైః॥Abhaji shakhidvitayam yada tvaya tadaiva tadgarbhatalannireyusha, mahatvisha yakshayugena tatkshanadabhaji govinda bhavanapi stavaih.
The moment you broke the two trees, two radiant Yakshas came out from within them and at once worshipped you with hymns, Govinda.
ఇహాన్యభక్తోఽపి సమేష్యతి క్రమాద్భవన్తమేతౌ ఖలు రుద్రసేవకౌ।
మునిప్రసాదాద్భవదఙ్ఘ్రిమాగతౌ గతౌ వృణానౌ ఖలు భక్తిముత్తమామ్॥Ihanyabhaktopi sameshyati kramadbhavantametau khalu rudrasevakau, muniprasadadbhavadanghrimagatau gatau vrinanau khalu bhaktimuttamam.
Here we see that even a devotee of another god comes to you in time: these two were servants of Rudra, yet by the sage’s grace they reached your feet and left asking for the highest devotion.
తతస్తరూద్దారణదారుణారవప్రకమ్పిసమ్పాతిని గోపమణ్డలే।
విలజ్జితత్వజ్జననీముఖేక్షిణా వ్యమోక్షి నన్దేన భవాన్విమోక్షదః॥Tatastaruddaranadarunaravaprakampisampatini gopamandale, vilajjitatvajjananimukhekshina vyamokshi nandena bhavanvimokshadah.
Then, as the cowherds rushed up, shaken by the terrible crash of the falling trees, Nanda, glancing at your mother’s ashamed face, untied you, the giver of liberation.
మహీరుహోర్మధ్యగతో బతార్భకో హరేః ప్రభావాదపరిక్షతోఽధునా।
ఇతి బ్రువాణైర్గమితో గృహం భవాన్మరుత్పురాధీశ్వర పాహి మాం గదాత్॥Mahiruhormadhyagato batarbhako hareh prabhavadaparikshatodhuna, iti bruvanairgamito griham bhavanmarutpuradhishvara pahi mam gadat.
“Ah, the little one was right between the trees, and by Hari’s power he is unhurt!” Saying this, they carried you home. Lord of Guruvayur, protect me from illness.