Narayaneeyam: Dashakam 52
നാരായണീയമ് · ദശക 52
The Sanskrit text in Malayalam script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
അന്യാവതാരനികരേഷ്വനിരീക്ഷിതം തേ ഭൂമാതിരേകമഭിവീക്ഷ്യ തദാഘമോക്ഷേ।
ബ്രഹ്മാ പരീക്ഷിതുമനാഃ സ പരോക്ഷഭാവം നിന്യേഽഥ വത്സകഗണാന് പ്രവിതത്യ മായാമ്॥Anyavataranikareshvanirikshitam te bhumatirekamabhivikshya tadaghamokshe, brahma parikshitumanah sa parokshabhavam ninyetha vatsakaganan pravitatya mayam.
Having seen at Agha’s liberation a greatness of yours never shown in your other incarnations, Brahma wanted to test you; spreading his illusion, he spirited the calves away.
വത്സാനവീക്ഷ്യ വിവശേ പശുപോത്കരേ താനാനേതുകാമ ഇവ ധാതൃമതാനുവര്തീ।
ത്വം സാമിഭുക്തകബലോ ഗതവാംസ്തദാനീം ഭുക്താംസ്തിരോഽധിത സരോജഭവഃ കുമാരാന്॥Vatsanavikshya vivashe pashupotkare tananetukama iva dhatrimatanuvarti, tvam samibhuktakabalo gatavamstadanim bhuktamstirodhita sarojabhavah kumaran.
When the cowherd boys could not find the calves and grew upset, you went off with a half-eaten mouthful as if to fetch them, going along with Brahma’s plan; then the lotus-born hid the boys at their meal too.
വത്സായിതസ്തദനു ഗോപഗണായിതസ്ത്വം ശിക്യാദിഭാണ്ഡമുരലീഗവലാദിരൂപഃ।
പ്രാഗ്വദ്വിഹൃത്യ വിപിനേഷു ചിരായ സായം ത്വം മായയാഽഥ ബഹുധാ വ്രജമായയാഥ॥Vatsayitastadanu gopaganayitastvam shikyadibhandamuraligavaladirupah, pragvadvihritya vipineshu chiraya sayam tvam mayayatha bahudha vrajamayayatha.
Then you became the calves and the cowherd boys, even their slings, pots, flutes and horns. You played in the woods as before for a long while, and in the evening, through your power, returned to Vraja in many forms.
ത്വാമേവ ശിക്യഗവലാദിമയം ദധാനോ ഭൂയസ്ത്വമേവ പശുവത്സകബാലരൂപഃ।
ഗോരൂപിണീഭിരപി ഗോപവധൂമയീഭിരാസാദിതോഽസി ജനനീഭിരതിപ്രഹര്ഷാത്॥Tvameva shikyagavaladimayam dadhano bhuyastvameva pashuvatsakabalarupah, gorupinibhirapi gopavadhumayibhirasaditosi jananibhiratipraharshat.
Yourself the slings and horns, yourself the calves and boys, you were welcomed with great joy by the mothers, both cows and gopis.
ജീവം ഹി കഞ്ചിദഭിമാനവശാത് സ്വകീയം മത്വാ തനൂജ ഇതി രാഗഭരം വഹന്ത്യഃ।
ആത്മാനമേവ തു ഭവന്തമവാപ്യ സൂനും പ്രീതിം യയുര്ന കിയതീം വനിതാശ്ച ഗാവഃ॥Jivam hi kanchidabhimanavashat svakiyam matva tanuja iti ragabharam vahantyah, atmanameva tu bhavantamavapya sunum pritim yayurna kiyatim vanitashcha gavah.
They had loved some soul as their child out of a sense of “mine”; but now, having you, the Self of all, as their son, how boundless was the love of the women and the cows!
ഏവം പ്രതിക്ഷണവിജൃമ്ഭിതഹര്ഷഭാരനിശ്ശേഷഗോപഗണലാലിതഭൂരിമൂര്തിമ്।
ത്വാമഗ്രജോഽപി ബുബുധേ കില വത്സരാന്തേ ബ്രഹ്മാത്മനോരപി മഹാന് യുവയോര്വിശേഷഃ॥Evam pratikshanavijrimbhitaharshabharanishsheshagopaganalalitabhurimurtim, tvamagrajopi bubudhe kila vatsarante brahmatmanorapi mahan yuvayorvisheshah.
Even your elder brother realised only at the year’s end that these many forms, cherished by all the cowherds in ever-growing joy, were you. So great is the difference even between the two of you.
വര്ഷാവധൌ നവപുരാതനവത്സപാലാന് ദൃഷ്ട്വാ വിവേകമസൃണേ ദ്രുഹിണേ വിമൂഢേ।
പ്രാദീദൃശഃ പ്രതിനവാന് മകുടാങ്ഗദാദിഭൂഷാംശ്ചതുര്ഭുജയുജഃ സജലാമ്ബുദാഭാന്॥Varshavadhau navapuratanavatsapalan drishtva vivekamasrine druhine vimudhe, pradidrishah pratinavan makutangadadibhushamshchaturbhujayujah sajalambudabhan.
At the end of the year Brahma saw both the new and the old calves and boys and was baffled, unable to tell them apart. Then you showed him every one of them four-armed, wearing crowns and armlets, dark as rain clouds.
പ്രത്യേകമേവ കമലാപരിലാലിതാങ്ഗാന് ഭോഗീന്ദ്രഭോഗശയനാന് നയനാഭിരാമാന്।
ലീലാനിമീലിതദൃശഃ സനകാദിയോഗിവ്യാസേവിതാന് കമലഭൂര്ഭവതോ ദദര്ശ॥Pratyekameva kamalaparilalitangan bhogindrabhogashayanan nayanabhiraman, lilanimilitadrishah sanakadiyogivyasevitan kamalabhurbhavato dadarsha.
Brahma saw each one as you: their limbs caressed by Lakshmi, resting on the serpent king, a joy to the eyes, eyes playfully half-closed, served by Sanaka and other yogis.
നാരായണാകൃതിമസങ്ഖ്യതമാം നിരീക്ഷ്യ സര്വത്ര സേവകമപി സ്വമവേക്ഷ്യ ധാതാ।
മായാനിമഗ്നഹൃദയോ വിമുമോഹ യാവദേകോ ബഭൂവിഥ തദാ കബലാര്ധപാണിഃ॥Narayanakritimasankhyatamam nirikshya sarvatra sevakamapi svamavekshya dhata, mayanimagnahridayo vimumoha yavadeko babhuvitha tada kabalardhapanih.
Seeing countless forms of Narayana, and himself everywhere as their servant, the creator was overwhelmed, his heart sunk in illusion; then you became one again, a half-eaten mouthful in your hand.
നശ്യന് മദേ തദനു വിശ്വപതിം മുഹുസ്ത്വാം നത്വാ ച നൂതവതി ധാതരി ധാമ യാതേ।
പോതൈഃ സമം പ്രമുദിതൈഃ പ്രവിശന് നികേതം വാതാലയാധിപ വിഭോ പരിപാഹി രോഗാത്॥Nashyan made tadanu vishvapatim muhustvam natva cha nutavati dhatari dhama yate, potaih samam pramuditaih pravishan niketam vatalayadhipa vibho paripahi rogat.
His pride gone, Brahma bowed to you, lord of the universe, again and again, praised you, and went to his abode. Returning home with the happy boys, Lord of Guruvayur, protect me from illness.