Narayaneeyam: Dashakam 62
നാരായണീയമ് · ദശക 62
The Sanskrit text in Malayalam script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
കദാചിദ്ഗോപാലാന് വിഹിതമഖസമ്ഭാരവിഭവാന് നിരീക്ഷ്യ ത്വം ശൌരേ മഘവമദമുധ്വംസിതുമനാഃ।
വിജാനന്നപ്യേതാന് വിനയമൃദു നന്ദാദിപശുപാനപൃച്ഛഃ കോ വായം ജനക ഭവതാമുദ്യമ ഇതി॥Kadachidgopalan vihitamakhasambharavibhavan nirikshya tvam shaure maghavamadamudhvamsitumanah, vijanannapyetan vinayamridu nandadipashupanaprichchhah ko vayam janaka bhavatamudyama iti.
Once, seeing the cowherds gathering lavish provisions for a sacrifice, you, intent on humbling Indra’s pride, asked Nanda and the elders gently and humbly, though you knew already: ‘Father, what is all this preparation for?’
ബഭാഷേ നന്ദസ്ത്വാം സുത നനു വിധേയോ മഘവതോ മഖോ വര്ഷേ വര്ഷേ സുഖയതി സ വര്ഷേണ പൃഥിവീമ്।
നൃണാം വര്ഷായത്തം നിഖിലമുപജീവ്യം മഹിതലേ വിശേഷാദസ്മാകം തൃണസലിലജീവാ ഹി പശവഃ॥Babhashe nandastvam suta nanu vidheyo maghavato makho varshe varshe sukhayati sa varshena prithivim, nrinam varshayattam nikhilamupajivyam mahitale visheshadasmakam trinasalilajiva hi pashavah.
Nanda told you: ‘Son, the sacrifice to Indra must be held every year; he gladdens the earth with rain. Everything people live on depends on rain, and we most of all, for our cattle live on grass and water.’
ഇതി ശ്രുത്വാ വാചം പിതുരയി ഭവാനാഹ സരസം ധിഗേതന്നോ സത്യം മഘവജനിതാ വൃഷ്ടിരിതി യത്।
അദൃഷ്ടം ജീവാനാം സൃജതി ഖലു വൃഷ്ടിം സമുചിതാം മഹാരണ്യേ വൃക്ഷാഃ കിമിവ ബലിമിന്ദ്രായ ദദതേ॥Iti shrutva vacham piturayi bhavanaha sarasam dhigetanno satyam maghavajanita vrishtiriti yat, adrishtam jivanam srijati khalu vrishtim samuchitam maharanye vrikshah kimiva balimindraya dadate.
Hearing your father, you answered charmingly: ‘Nonsense! It isn’t true that rain comes from Indra. The unseen karma of living beings brings the fitting rain. What offering do the trees in the great forest give to Indra?’
ഇദം താവത് സത്യം യദിഹ പശവോ നഃ കുലധനം തദാജീവ്യായാസൌ ബലിരചലഭര്ത്രേ സമുചിതഃ।
സുരേഭ്യോഽപ്യുത്കൃഷ്ടാ നനു ധരണിദേവാഃ ക്ഷിതിതലേ തതസ്തേഽപ്യാരാധ്യാ ഇതി ജഗദിഥ ത്വം നിജജനാന്॥Idam tavat satyam yadiha pashavo nah kuladhanam tadajivyayasau balirachalabhartre samuchitah, surebhyopyutkrishta nanu dharanidevah kshititale tatastepyaradhya iti jagaditha tvam nijajanan.
‘This much is true: our cattle are our family’s wealth, so it is fitting to make the offering to the mountain that sustains them. And on earth the brahmins are higher even than the gods, so they too should be honoured.’ So you told your people.
ഭവദ്വാചം ശ്രുത്വാ ബഹുമതിയുതാസ്തേഽപി പശുപാ ദ്വിജേന്ദ്രാനര്ചന്തോ ബലിമദദുരുച്ചൈഃ ക്ഷിതിഭൃതേ।
വ്യധുഃ പ്രാദക്ഷിണ്യം സുഭൃശമനമന്നാദരയുതാസ്ത്വമാദഃ ശൈലാത്മാ ബലിമഖിലമാഭീരപുരതഃ॥Bhavadvacham shrutva bahumatiyutastepi pashupa dvijendranarchanto balimadaduruchchaih kshitibhrite, vyadhuh pradakshinyam subhrishamanamannadarayutastvamadah shailatma balimakhilamabhirapuratah.
Hearing you, the cowherds, full of respect, honoured the brahmins and made grand offerings to the mountain; they walked around it reverently and bowed low; and you, taking the form of the mountain, ate the whole offering before their eyes.
അവോചശ്ചൈവം താന് കിമിഹ വിതഥം മേ നിഗദിതം ഗിരീന്ദ്രോ നന്വേഷ സ്വബലിമുപഭുങ്ക്തേ സ്വവപുഷാ।
അയം ഗോത്രോ ഗോത്രദ്വിഷി ച കുപിതേ രക്ഷിതുമലം സമസ്താനിത്യുക്താ ജഹൃഷുരഖിലാ ഗോകുലജുഷഃ॥Avochashchaivam tan kimiha vitatham me nigaditam girindro nanvesha svabalimupabhunkte svavapusha, ayam gotro gotradvishi cha kupite rakshitumalam samastanityukta jahrishurakhila gokulajushah.
And you said to them: ‘Was anything I said untrue? This king of mountains eats his offering in his own body. This mountain can protect us all even if Indra, enemy of mountains, is angry.’ Hearing this, all of Gokula rejoiced.
പരിപ്രീതാ യാതാഃ ഖലു ഭവദുപേതാ വ്രജജുഷോ വ്രജം യാവത് താവന്നിജമഖവിഭങ്ഗം നിശമയന്।
ഭവന്തം ജാനന്നപ്യധികരജസാഽഽക്രാന്തഹൃദയോ ന സേഹേ ദേവേന്ദ്രസ്ത്വദുപരചിതാത്മോന്നതിരപി॥Pariprita yatah khalu bhavadupeta vrajajusho vrajam yavat tavannijamakhavibhangam nishamayan, bhavantam janannapyadhikarajasakrantahridayo na sehe devendrastvaduparachitatmonnatirapi.
As the delighted people of Vraja went home with you, Indra heard that his sacrifice had been stopped. Though he knew who you were, his heart was gripped by passion and he could not bear it, though it was you who had raised him to his high place.
മനുഷ്യത്വം യാതോ മധുഭിദപി ദേവേഷ്വവിനയം വിധത്തേ ചേന്നഷ്ടസ്ത്രിദശസദസാം കോഽപി മഹിമാ।
തതശ്ച ധ്വംസിഷ്യേ പശുപഹതകസ്യ ശ്രിയമിതി പ്രവൃത്തസ്ത്വാം ജേതും സ കില മഘവാ ദുര്മദനിധിഃ॥Manushyatvam yato madhubhidapi deveshvavinayam vidhatte chennashtastridashasadasam kopi mahima, tatashcha dhvamsishye pashupahatakasya shriyamiti pravrittastvam jetum sa kila maghava durmadanidhih.
‘If even Vishnu, slayer of Madhu, having become human, can insult the gods, the gods’ glory is gone. So I will destroy that wretched cowherd’s prosperity.’ So Indra, a storehouse of arrogance, set out to defeat you.
ത്വദാവാസം ഹന്തും പ്രലയജലദാനമ്ബരഭുവി പ്രഹിണ്വന് ബിഭ്രാണഃ കുലിശമയമഭ്രേഭഗമനഃ।
പ്രതസ്ഥേഽന്യൈരന്തര്ദഹനമരുദാദ്യൈര്വിഹസിതോ ഭവന്മായാ നൈവ ത്രിഭുവനപതേ മോഹയതി കമ്॥Tvadavasam hantum pralayajaladanambarabhuvi prahinvan bibhranah kulishamayamabhrebhagamanah, pratasthenyairantardahanamarudadyairvihasito bhavanmaya naiva tribhuvanapate mohayati kam.
Sending the clouds of the world’s end into the sky to destroy your home, wielding his thunderbolt and riding his cloud-elephant, he set out, while fire, wind and others laughed at him inwardly. Lord of the three worlds, whom does your maya not delude?
സുരേന്ദ്രഃ ക്രുദ്ധശ്ചേദ്ദ്വിജകരുണയാ ശൈലകൃപയാപ്യനാതങ്കോഽസ്മാകം നിയത ഇതി വിശ്വാസ്യ പശുപാന്।
അഹോ കിം നായാതോ ഗിരിഭിദിതി സഞ്ചിന്ത്യ നിവസന് മരുദ്ഗേഹാധീശ പ്രണുദ മുരവൈരിന് മമ ഗദാന്॥Surendrah kruddhashcheddvijakarunaya shailakripayapyanatankosmakam niyata iti vishvasya pashupan, aho kim nayato giribhiditi sanchintya nivasan marudgehadhisha pranuda muravairin mama gadan.
Reassuring the cowherds, ‘Even if Indra is angry, we are surely safe by the brahmins’ kindness and the mountain’s grace,’ you waited, thinking, ‘Why hasn’t the mountain-breaker come yet?’ Lord of Guruvayur, enemy of Mura, drive away my illnesses.