Narayaneeyam: Dashakam 86
నారాయణీయమ్ · దశక 86
The Sanskrit text in Telugu script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
సాల్వో భైష్మీవివాహే యదుబలవిజితశ్చన్ద్రచూడాద్విమానం విన్దన్సౌభం స మాయీ త్వయి వసతి కురూంస్త్వత్పురీమభ్యభాఙ్క్షీత్।
ప్రద్యుమ్నస్తం నిరున్ధన్నఖిలయదుభటైర్న్యగ్రహీదుగ్రవీర్యం తస్యామాత్యం ద్యుమన్తం వ్యజని చ సమరస్సప్తవింశత్యహాన్తః॥Salvo bhaishmivivahe yadubalavijitashchandrachudadvimanam vindansaubham sa mayi tvayi vasati kurumstvatpurimabhyabhankshit, pradyumnastam nirundhannakhilayadubhatairnyagrahidugraviryam tasyamatyam dyumantam vyajani cha samarassaptavimshatyahantah.
Shalva, defeated by the Yadavas at Rukmini’s wedding, won the flying city Saubha from Shiva. While you were away among the Kurus, that sorcerer attacked your city. Pradyumna held him off with all the Yadava warriors and overpowered his fierce minister Dyuman; the battle raged for twenty-seven days.
తావత్త్వం రామశాలీ త్వరితముపగతః ఖణ్డితప్రాయసైన్యం సౌభేశం తం న్యరున్ధాః స చ కిల గదయా శార్ఙ్గమభ్రంశయత్తే।
మాయాతాతం వ్యహింసీదపి తవ పురతస్తత్త్వయాపి క్షణార్ధం నాజ్ఞాయీత్యాహురేకే తదిదమవమతం వ్యాస ఏవ న్యషేధీత్॥Tavattvam ramashali tvaritamupagatah khanditaprayasainyam saubhesham tam nyarundhah sa cha kila gadaya sharngamabhramshayatte, mayatatam vyahimsidapi tava puratastattvayapi kshanardham najnayityahureke tadidamavamatam vyasa eva nyashedhit.
Then you came quickly with Balarama and checked the lord of Saubha, whose army was nearly destroyed. It is said his mace knocked the Sharnga bow from your hand, and he slew an illusory image of your father before you; some say even you were deceived for half a moment, but Vyasa himself rejected that view.
క్షిప్త్వా సౌభం గదాచూర్ణితముదకనిధౌ మఙ్క్షు సాల్వేఽపి చక్రేణోత్కృత్తే దన్తవక్త్రః ప్రసభమభిపతన్నభ్యముఞ్చద్గదాం తే।
కౌమోదక్యా హతోఽసావపి సుకృతనిధిశ్చైద్యవత్ప్రాపదైక్యం సర్వేషామేష పూర్వం త్వయి ధృతమనసాం మోక్షణార్థోఽవతారః॥Kshiptva saubham gadachurnitamudakanidhau mankshu salvepi chakrenotkritte dantavaktrah prasabhamabhipatannabhyamunchadgadam te, kaumodakya hatosavapi sukritanidhishchaidyavatprapadaikyam sarveshamesha purvam tvayi dhritamanasam mokshanarthovatarah.
You smashed Saubha with your mace and hurled it into the ocean, and swiftly cut down Shalva with your discus. Then Dantavaktra charged and flung his mace at you; struck by your mace Kaumodaki, he too, rich in merit, became one with you like Shishupala. This incarnation was to free all who had long fixed their minds on you.
త్వయ్యాయాతేఽథ జాతే కిల కురుసదసి ద్యూతకే సంయతాయాః క్రన్దన్త్యా యాజ్ఞసేన్యాః సకరుణమకృథాశ్చేలమాలామనన్తామ్।
అన్నాన్తప్రాప్తశర్వాంశజమునిచకితద్రౌపదీచిన్తితోఽథ ప్రాప్తశ్శాకాన్నమశ్నన్ మునిగణమకృథాస్తృప్తిమన్తం వనాన్తే॥Tvayyayatetha jate kila kurusadasi dyutake samyatayah krandantya yajnasenyah sakarunamakrithashchelamalamanantam, annantapraptasharvamshajamunichakitadraupadichintitotha praptashshakannamashnan muniganamakrithastriptimantam vanante.
At the dice game in the Kuru court, you compassionately gave the captive, weeping Draupadi an endless line of garments. Later, when she called on you in fear because sage Durvasa, born of Shiva’s portion, had arrived after the food was gone, you came, ate a single leaf of greens, and left the whole band of sages in the forest satisfied.
యుద్ధోద్యోగేఽథ మన్త్రే మిలతి సతి వృతః ఫల్గునేన త్వమేకః కౌరవ్యే దత్తసైన్యః కరిపురమగమో దూత్యకృత్పాణ్డవార్థమ్।
భీష్మద్రోణాదిమాన్యే తవ ఖలు వచనే ధిక్కృతే కౌరవేణ వ్యావృణ్వన్విశ్వరూపం మునిసదసి పురీం క్షోభయిత్వాఽఽగతోఽభూః॥Yuddhodyogetha mantre milati sati vritah phalgunena tvamekah kauravye dattasainyah karipuramagamo dutyakritpandavartham, bhishmadronadimanye tava khalu vachane dhikkrite kauravena vyavrinvanvishvarupam munisadasi purim kshobhayitvagatobhuh.
When war was being planned, Arjuna chose you alone and Duryodhana got your army. You went to Hastinapura as the Pandavas’ envoy; when Duryodhana scorned your words, which Bhishma, Drona and the elders honoured, you revealed your cosmic form before the assembled sages, shook the city, and returned.
జిష్ణోస్త్వం కృష్ణ సూతః ఖలు సమరముఖే బన్ధుఘాతే దయాలుం ఖిన్నం తం వీక్ష్య వీరం కిమిదమయి సఖే నిత్య ఏకోఽయమాత్మా।
కో వధ్యః కోఽత్ర హన్తా తదిహ వధభియం ప్రోజ్ఝ్య మయ్యర్పితాత్మా ధర్మ్యం యుద్ధం చరేతి ప్రకృతిమనయథా దర్శయన్విశ్వరూపమ్॥Jishnostvam krishna sutah khalu samaramukhe bandhughate dayalum khinnam tam vikshya viram kimidamayi sakhe nitya ekoyamatma, ko vadhyah kotra hanta tadiha vadhabhiyam projjhya mayyarpitatma dharmyam yuddham chareti prakritimanayatha darshayanvishvarupam.
Krishna, you were Arjuna’s charioteer. At the start of battle, seeing the hero downcast, pitying the kin he must kill, you said: “What is this, friend? The Self is eternal and one. Who is killed here, and who kills? Give up this fear, offer yourself to me, and fight this righteous war.” Showing him your cosmic form, you restored him to himself.
భక్తోత్తంసేఽథ భీష్మే తవ ధరణిభరక్షేపకృత్యైకసక్తే నిత్యం నిత్యం విభిన్దత్యవనిభృదయుతం ప్రాప్తసాదే చ పార్థే।
నిశ్శస్త్రత్వప్రతిజ్ఞాం విజహదరివరం ధారయన్క్రోధశాలీవాధావన్ప్రాఞ్జలిం తం నతశిరసమథో వీక్ష్య మోదాదపాగాః॥Bhaktottamsetha bhishme tava dharanibharakshepakrityaikasakte nityam nityam vibhindatyavanibhridayutam praptasade cha parthe, nishshastratvapratijnam vijahadarivaram dharayankrodhashalivadhavanpranjalim tam natashirasamatho vikshya modadapagah.
Bhishma, crown of devotees, devoted only to your work of easing the earth’s burden, was slaying ten thousand kings each day and Arjuna was faltering. You broke your vow not to take up arms, seized your discus and ran at him in anger; seeing him bow his head with joined palms, you turned back in joy.
యుద్ధే ద్రోణస్య హస్తిస్థిరరణభగదత్తేరితం వైష్ణవాస్త్రం వక్షస్యాధత్త చక్రస్థగితరవిమహాః ప్రార్దయన్సిన్ధురాజమ్।
నాగాస్త్రే కర్ణముక్తే క్షితిమవనమయన్కేవలం కృత్తమౌలిం తత్రే తత్రాపి పార్థం కిమివ న హి భవాన్ పాణ్డవానామకార్షీత్॥Yuddhe dronasya hastisthiraranabhagadatteritam vaishnavastram vakshasyadhatta chakrasthagitaravimahah prardayansindhurajam, nagastre karnamukte kshitimavanamayankevalam krittamaulim tatre tatrapi partham kimiva na hi bhavan pandavanamakarshit.
In Drona’s battle you took on your own chest the Vaishnava weapon hurled by Bhagadatta from his elephant. You hid the sun with your discus to help bring down Jayadratha, king of Sindhu. When Karna loosed the serpent weapon, you pressed the earth down so that only Arjuna’s crown was cut, and saved him. What did you not do for the Pandavas?
యుద్ధాదౌ తీర్థగామీ స ఖలు హలధరో నైమిశక్షేత్రమృచ్ఛన్నప్రత్యుత్థాయిసూతక్షయకృదథ సుతం తత్పదే కల్పయిత్వా।
యజ్ఞఘ్నం బల్వలం పర్వణి పరిదలయన్ స్నాతతీర్థో రణాన్తే సమ్ప్రాప్తో భీమదుర్యోధనరణమశమం వీక్ష్య యాతః పురీం తే॥Yuddhadau tirthagami sa khalu haladharo naimishakshetramrichchhannapratyutthayisutakshayakridatha sutam tatpade kalpayitva, yajnaghnam balvalam parvani paridalayan snatatirtho ranante samprapto bhimaduryodhanaranamashamam vikshya yatah purim te.
As the war began, Balarama went on pilgrimage. At Naimisha he slew the bard who did not rise to greet him, then set the bard’s son in his place; on the festival day he crushed Balvala, destroyer of sacrifices. After bathing at holy places he arrived at the war’s end, saw that Bhima and Duryodhana’s duel could not be stopped, and went to your city.
సంసుప్తద్రౌపదేయక్షపణహతధియం ద్రౌణిమేత్య త్వదుక్త్యా తన్ముక్తం బ్రాహ్మమస్త్రం సమహృత విజయో మౌలిరత్నం చ జహ్రే।
ఉచ్ఛిత్త్యై పాణ్డవానాం పునరపి చ విశత్యుత్తరాగర్భమస్త్రే రక్షన్నఙ్గుష్ఠమాత్రః కిల జఠరమగాశ్చక్రపాణిర్విభో త్వమ్॥Samsuptadraupadeyakshapanahatadhiyam draunimetya tvaduktya tanmuktam brahmamastram samahrita vijayo mauliratnam cha jahre, uchchhittyai pandavanam punarapi cha vishatyuttaragarbhamastre rakshannangushthamatrah kila jatharamagashchakrapanirvibho tvam.
Ashwatthama, his mind ruined by killing Draupadi’s sleeping sons, was caught; at your word Arjuna withdrew the Brahma weapon and took the jewel from his head. When the weapon then entered Uttara’s womb to end the Pandava line, you, Lord with the discus, entered that womb, thumb-sized, to protect the child.
ధర్మౌఘం ధర్మసూనోరభిదధదఖిలం ఛన్దమృత్యుః స భీష్మస్త్వాం పశ్యన్భక్తిభూమ్నైవ హి సపది యయౌ నిష్కలబ్రహ్మభూయమ్।
సంయాజ్యాథాశ్వమేధైస్త్రిభిరతిమహితైర్ధర్మజం పూర్ణకామం సమ్ప్రాప్తో ద్వారకాం త్వం పవనపురపతే పాహి మాం సర్వరోగాత్॥Dharmaugham dharmasunorabhidadhadakhilam chhandamrityuh sa bhishmastvam pashyanbhaktibhumnaiva hi sapadi yayau nishkalabrahmabhuyam, samyajyathashvamedhaistribhiratimahitairdharmajam purnakamam samprapto dvarakam tvam pavanapurapate pahi mam sarvarogat.
Bhishma, who could choose his hour of death, taught Yudhishthira the whole of dharma, and gazing at you, through the fullness of his devotion, at once merged into the formless Brahman. Then, after having Yudhishthira perform three glorious horse sacrifices and fulfilling his wishes, you returned to Dwaraka. Lord of Guruvayur, protect me from all illness.