Dakshinamurthy Stotram
ദക്ഷിണാമൂര്തി സ്തോത്രമ്
The Sanskrit text in Malayalam script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
മൌനവ്യാഖ്യാപ്രകടിതപരബ്രഹ്മതത്ത്വം യുവാനം വര്ഷിഷ്ഠാന്തേവസദൃഷിഗണൈരാവൃതം ബ്രഹ്മനിഷ്ഠൈഃ।
ആചാര്യേന്ദ്രം കരകലിതചിന്മുദ്രമാനന്ദമൂര്തിം സ്വാത്മാരാമം മുദിതവദനം ദക്ഷിണാമൂര്തിമീഡേ॥Maunavyakhyaprakatitaparabrahmatattvam yuvanam varshishthantevasadrishiganairavritam brahmanishthaih, acharyendram karakalitachinmudramanandamurtim svatmaramam muditavadanam dakshinamurtimide.
I praise Dakshinamurthy: young, revealing the truth of the supreme Brahman through silent teaching, surrounded by elderly disciples, sages steeped in Brahman; the greatest of teachers, his hand in the sign of knowledge, bliss in form, content in his own Self, his face full of joy.
വടവിടപിസമീപേ ഭൂമിഭാഗേ നിഷണ്ണം സകലമുനിജനാനാം ജ്ഞാനദാതാരമാരാത്।
ത്രിഭുവനഗുരുമീശം ദക്ഷിണാമൂര്തിദേവം ജനനമരണദുഃഖച്ഛേദദക്ഷം നമാമി॥Vatavitapisamipe bhumibhage nishannam sakalamunijananam jnanadataramarat, tribhuvanagurumisham dakshinamurtidevam jananamaranaduhkhachchhedadaksham namami.
I bow to Lord Dakshinamurthy, seated on the ground beneath a banyan tree, giving knowledge to all the sages gathered near him; teacher of the three worlds, able to cut away the pain of birth and death.
ചിത്രം വടതരോര്മൂലേ വൃദ്ധാഃ ശിഷ്യാ ഗുരുര്യുവാ।
ഗുരോസ്തു മൌനം വ്യാഖ്യാനം ശിഷ്യാസ്തുച്ഛിന്നസംശയാഃ॥Chitram vatatarormule vriddhah shishya gururyuva, gurostu maunam vyakhyanam shishyastuchchhinnasamshayah.
How wonderful: under the banyan tree the disciples are old and the guru is young. The guru teaches in silence, and the disciples’ doubts are gone.
നിധയേ സര്വവിദ്യാനാം ഭിഷജേ ഭവരോഗിണാമ്।
ഗുരവേ സര്വലോകാനാം ദക്ഷിണാമൂര്തയേ നമഃ॥Nidhaye sarvavidyanam bhishaje bhavaroginam, gurave sarvalokanam dakshinamurtaye namah.
Salutations to Dakshinamurthy, treasure-house of all knowledge, healer of those sick with worldly life, teacher of all the worlds.
ഓം നമഃ പ്രണവാര്ഥായ ശുദ്ധജ്ഞാനൈകമൂര്തയേ।
നിര്മലായ പ്രശാന്തായ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ നമഃ॥Om namah pranavarthaya shuddhajnanaikamurtaye, nirmalaya prashantaya dakshinamurtaye namah.
Om. Salutations to him who is the meaning of Om, whose only form is pure knowledge; salutations to Dakshinamurthy, the spotless and serene.
വിശ്വം ദര്പണദൃശ്യമാനനഗരീതുല്യം നിജാന്തര്ഗതം പശ്യന്നാത്മനി മായയാ ബഹിരിവോദ്ഭൂതം യഥാ നിദ്രയാ।
യഃ സാക്ഷാത്കുരുതേ പ്രബോധസമയേ സ്വാത്മാനമേവാദ്വയം തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Vishvam darpanadrishyamananagaritulyam nijantargatam pashyannatmani mayaya bahirivodbhutam yatha nidraya, yah sakshatkurute prabodhasamaye svatmanamevadvayam tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
The world lies within, like a city seen in a mirror, yet through maya it seems to be outside, as in a dream; on waking one sees only one’s own Self, without a second. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
ബീജസ്യാന്തരിവാങ്കുരോ ജഗദിദം പ്രാങ്നിര്വികല്പം പുനഃ മായാകല്പിതദേശകാലകലനാവൈചിത്ര്യചിത്രീകൃതമ്।
മായാവീവ വിജൃമ്ഭയത്യപി മഹായോഗീവ യഃ സ്വേച്ഛയാ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Bijasyantarivankuro jagadidam prannirvikalpam punah mayakalpitadeshakalakalanavaichitryachitrikritam, mayaviva vijrimbhayatyapi mahayogiva yah svechchhaya tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
Like the sprout within a seed, this world was at first without form; then, made varied by space, time and change conjured by maya, he unfolds it at will, like a magician or a great yogi. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
യസ്യൈവ സ്ഫുരണം സദാത്മകമസത്കല്പാര്ഥകം ഭാസതേ സാക്ഷാത്തത്ത്വമസീതി വേദവചസാ യോ ബോധയത്യാശ്രിതാന്।
യത്സാക്ഷാത്കരണാദ്ഭവേന്ന പുനരാവൃത്തിര്ഭവാമ്ഭോനിധൌ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Yasyaiva sphuranam sadatmakamasatkalparthakam bhasate sakshattattvamasiti vedavachasa yo bodhayatyashritan, yatsakshatkaranadbhavenna punaravrittirbhavambhonidhau tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
His light alone, which is real, shines as this world of passing appearances. Through the Vedic words ‘You are That’ he teaches those who come to him, and one who realises him never returns to the ocean of birth. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
നാനാച്ഛിദ്രഘടോദരസ്ഥിതമഹാദീപപ്രഭാഭാസ്വരം ജ്ഞാനം യസ്യ തു ചക്ഷുരാദികരണദ്വാരാ ബഹിഃ സ്പന്ദതേ।
ജാനാമീതി തമേവ ഭാന്തമനുഭാത്യേതത്സമസ്തം ജഗത് തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Nanachchhidraghatodarasthitamahadipaprabhabhasvaram jnanam yasya tu chakshuradikaranadvara bahih spandate, janamiti tameva bhantamanubhatyetatsamastam jagat tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
His knowledge, like the light of a great lamp inside a pot with many holes, streams out through the eyes and other senses. Only when he shines as ‘I know’ does this whole world shine after him. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
ദേഹം പ്രാണമപീന്ദ്രിയാണ്യപി ചലാം ബുദ്ധിം ച ശൂന്യം വിദുഃ സ്ത്രീബാലാന്ധജഡോപമാസ്ത്വഹമിതി ഭ്രാന്താ ഭൃശം വാദിനഃ।
മായാശക്തിവിലാസകല്പിതമഹാവ്യാമോഹസംഹാരിണേ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Deham pranamapindriyanyapi chalam buddhim cha shunyam viduh stribalandhajadopamastvahamiti bhranta bhrisham vadinah, mayashaktivilasakalpitamahavyamohasamharine tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
Some debaters, no wiser than children or the blind, take the body, the breath, the senses, the restless intellect or the void to be ‘I’, and are badly deluded. He destroys this great delusion spun by the play of maya. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
രാഹുഗ്രസ്തദിവാകരേന്ദുസദൃശോ മായാസമാച്ഛാദനാത് സന്മാത്രഃ കരണോപസംഹരണതോ യോഽഭൂത്സുഷുപ്തഃ പുമാന്।
പ്രാഗസ്വാപ്സമിതി പ്രബോധസമയേ യഃ പ്രത്യഭിജ്ഞായതേ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Rahugrastadivakarendusadrisho mayasamachchhadanat sanmatrah karanopasamharanato yobhutsushuptah puman, pragasvapsamiti prabodhasamaye yah pratyabhijnayate tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
Like the sun or moon eclipsed by Rahu, in deep sleep a person is covered by maya, the senses withdrawn, and remains as pure being; on waking he recognises, ‘I was asleep.’ To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
ബാല്യാദിഷ്വപി ജാഗ്രദാദിഷു തഥാ സര്വാസ്വവസ്ഥാസ്വപി വ്യാവൃത്താസ്വനുവര്തമാനമഹമിത്യന്തഃ സ്ഫുരന്തം സദാ।
സ്വാത്മാനം പ്രകടീകരോതി ഭജതാം യോ മുദ്രയാ ഭദ്രയാ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Balyadishvapi jagradadishu tatha sarvasvavasthasvapi vyavrittasvanuvartamanamahamityantah sphurantam sada, svatmanam prakatikaroti bhajatam yo mudraya bhadraya tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
Through childhood and every age, through waking and every state, as they all change, the ‘I’ shines within, ever constant. He reveals this Self to his devotees through the blessed sign of knowledge. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
വിശ്വം പശ്യതി കാര്യകാരണതയാ സ്വസ്വാമിസമ്ബന്ധതഃ ശിഷ്യാചാര്യതയാ തഥൈവ പിതൃപുത്രാദ്യാത്മനാ ഭേദതഃ।
സ്വപ്നേ ജാഗ്രതി വാ യ ഏഷ പുരുഷോ മായാപരിഭ്രാമിതഃ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Vishvam pashyati karyakaranataya svasvamisambandhatah shishyacharyataya tathaiva pitriputradyatmana bhedatah, svapne jagrati va ya esha purusho mayaparibhramitah tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
In dream or waking, whirled about by maya, one sees the world as divided: cause and effect, owner and owned, disciple and teacher, father and son. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
ഭൂരമ്ഭാംസ്യനലോഽനിലോഽമ്ബരമഹര്നാഥോ ഹിമാംശുഃ പുമാന് ഇത്യാഭാതി ചരാചരാത്മകമിദം യസ്യൈവ മൂര്ത്യഷ്ടകമ്।
നാന്യത്കിഞ്ചന വിദ്യതേ വിമൃശതാം യസ്മാത്പരസ്മാദ്വിഭോഃ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീദക്ഷിണാമൂര്തയേ॥Bhurambhamsyanalonilombaramaharnatho himamshuh puman ityabhati characharatmakamidam yasyaiva murtyashtakam, nanyatkinchana vidyate vimrishatam yasmatparasmadvibhoh tasmai shrigurumurtaye nama idam shridakshinamurtaye.
Earth, water, fire, air, space, sun, moon and the living soul: this moving and unmoving world shines as his eightfold form. For those who reflect, nothing exists apart from that supreme, all-pervading Lord. To that guru, the glorious Dakshinamurthy, I bow.
സര്വാത്മത്വമിതി സ്ഫുടീകൃതമിദം യസ്മാദമുഷ്മിന് സ്തവേ തേനാസ്യ ശ്രവണാത്തദര്ഥമനനാദ്ധ്യാനാച്ച സങ്കീര്തനാത്।
സര്വാത്മത്വമഹാവിഭൂതിസഹിതം സ്യാദീശ്വരത്വം സ്വതഃ സിദ്ധ്യേത്തത്പുനരഷ്ടധാ പരിണതം ചൈശ്വര്യമവ്യാഹതമ്॥Sarvatmatvamiti sphutikritamidam yasmadamushmin stave tenasya shravanattadarthamananaddhyanachcha sankirtanat, sarvatmatvamahavibhutisahitam syadishvaratvam svatah siddhyettatpunarashtadha parinatam chaishvaryamavyahatam.
Because this hymn makes clear that he is the Self of all, whoever hears it, reflects on its meaning, meditates on it and chants it gains, of their own accord, the lordship of being the Self of all, along with unhindered eightfold divine power.