Narayaneeyam: Dashakam 82
നാരായണീയമ് · ദശക 82
The Sanskrit text in Malayalam script. The Roman line and the meaning are the same as in the original.
പ്രദ്യുമ്നോ രൌക്മിണേയഃ സ ഖലു തവ കലാ ശമ്ബരേണാഹൃതസ്തം ഹത്വാ രത്യാ സഹാപ്തോ നിജപുരമഹരദ്രുക്മികന്യാം ച ധന്യാമ്।
തത്പുത്രോഽഥാനിരുദ്ധോ ഗുണനിധിരവഹദ്രോചനാം രുക്മിപൌത്രീം തത്രോദ്വാഹേ ഗതസ്ത്വം ന്യവധി മുസലിനാ രുക്മ്യപി ദ്യൂതവൈരാത്॥Pradyumno raukmineyah sa khalu tava kala shambarenahritastam hatva ratya sahapto nijapuramaharadrukmikanyam cha dhanyam, tatputrothaniruddho gunanidhiravahadrochanam rukmipautrim tatrodvahe gatastvam nyavadhi musalina rukmyapi dyutavairat.
Pradyumna, Rukmini’s son and a part of you, was carried off by Shambara; he killed him, came home with Rati, and won Rukmi’s blessed daughter. His son, the virtuous Aniruddha, married Rochana, Rukmi’s granddaughter; at that wedding Balarama killed Rukmi over a quarrel at dice.
ബാണസ്യ സാ ബലിസുതസ്യ സഹസ്രബാഹോര്മാഹേശ്വരസ്യ മഹിതാ ദുഹിതാ കിലോഷാ।
ത്വത്പൌത്രമേനമനിരുദ്ധമദൃഷ്ടപൂര്വം സ്വപ്നേഽനുഭൂയ ഭഗവന് വിരഹാതുരാഽഭൂത്॥Banasya sa balisutasya sahasrabahormaheshvarasya mahita duhita kilosha, tvatpautramenamaniruddhamadrishtapurvam svapnenubhuya bhagavan virahaturabhut.
Usha, the famed daughter of Bana, the thousand-armed son of Bali and a devotee of Shiva, saw your grandson Aniruddha in a dream without ever having met him, and was sick with longing, O Lord.
യോഗിന്യതീവ കുശലാ ഖലു ചിത്രലേഖാ തസ്യാഃ സഖീ വിലിഖതീ തരുണാനശേഷാന്।
തത്രാനിരുദ്ധമുഷയാ വിദിതം നിശായാമാനേഷ്ട യോഗബലതോ ഭവതോ നികേതാത്॥Yoginyativa kushala khalu chitralekha tasyah sakhi vilikhati tarunanasheshan, tatraniruddhamushaya viditam nishayamaneshta yogabalato bhavato niketat.
Her friend Chitralekha, a highly skilled yogini, drew pictures of all the young men; Usha recognised Aniruddha among them, and by yogic power Chitralekha brought him from your palace at night.
കന്യാപുരേ ദയിതയാ സുഖമാരമന്തം ചൈനം കഥഞ്ചന ബബന്ധുഷി ശര്വബന്ധൌ।
ശ്രീനാരദോക്തതദുദന്തദുരന്തരോഷൈസ്ത്വം തസ്യ ശോണിതപുരം യദുഭിര്ന്യരുന്ധാഃ॥Kanyapure dayitaya sukhamaramantam chainam kathanchana babandhushi sharvabandhau, shrinaradoktatadudantadurantaroshaistvam tasya shonitapuram yadubhirnyarundhah.
When Bana, Shiva’s friend, somehow captured Aniruddha as he lived happily with his beloved in the maidens’ palace, you, furious on hearing the news from Narada, besieged Bana’s city of Shonitapura with the Yadavas.
പുരീപാലഃ ശൈലപ്രിയദുഹിതൃനാഥോഽസ്യ ഭഗവാന് സമം ഭൂതവ്രാതൈര്യദുബലമശങ്കം നിരുരുധേ।
മഹാപ്രാണോ ബാണോ ഝടിതി യുയുധാനേന യുയുധേ ഗുഹഃ പ്രദ്യുമ്നേന ത്വമപി പുരഹന്ത്രാ ജഘടിഷേ॥Puripalah shailapriyaduhitrinathosya bhagavan samam bhutavratairyadubalamashankam nirurudhe, mahaprano bano jhatiti yuyudhanena yuyudhe guhah pradyumnena tvamapi purahantra jaghatishe.
The city’s protector, Lord Shiva, husband of the mountain’s daughter, with his hosts of spirits boldly held back the Yadava army. Mighty Bana fought Satyaki, Skanda fought Pradyumna, and you faced Shiva, destroyer of the three cities.
നിരുദ്ധാശേഷാസ്ത്രേ മുമുഹുഷി തവാസ്ത്രേണ ഗിരിശേ ദ്രുതാ ഭൂതാ ഭീതാഃ പ്രമഥകുലവീരാഃ പ്രമഥിതാഃ।
പരാസ്കന്ദത്സ്കന്ദഃ കുസുമശരബാണൈശ്ച സചിവഃ സ കുമ്ഭാണ്ഡോ ഭാണ്ഡം നവമിവ ബലേനാശു ബിഭിദേ॥Niruddhasheshastre mumuhushi tavastrena girishe druta bhuta bhitah pramathakulavirah pramathitah, paraskandatskandah kusumasharabanaishcha sachivah sa kumbhando bhandam navamiva balenashu bibhide.
When all his weapons were countered and Shiva was dazed by your weapon, the frightened spirits fled and the heroes of his hosts were crushed. Skanda was driven back by Pradyumna’s flower arrows, and the minister Kumbhanda was shattered by Balarama like a new clay pot.
ചാപാനാം പഞ്ചശത്യാ പ്രസഭമുപഗതേ ഛിന്നചാപേഽഥ ബാണേ വ്യര്ഥേ യാതേ സമേതോ ജ്വരപതിരശനൈരജ്വരി ത്വജ്ജ്വരേണ।
ജ്ഞാനീ സ്തുത്വാഥ ദത്ത്വാ തവ ചരിതജുഷാം വിജ്വരം സജ്വരോഽഗാത് പ്രായോഽന്തര്ജ്ഞാനവന്തോഽപി ച ബഹുതമസാ രൌദ്രചേഷ്ടാ ഹി രൌദ്രാഃ॥Chapanam panchashatya prasabhamupagate chhinnachapetha bane vyarthe yate sameto jvarapatirashanairajvari tvajjvarena, jnani stutvatha dattva tava charitajusham vijvaram sajvarogat prayontarjnanavantopi cha bahutamasa raudracheshta hi raudrah.
When Bana came on with five hundred bows and they were all cut, Shiva’s fever-spirit attacked and was itself burned by your fever. Wise, it praised you, promised freedom from fever to those who love your story, and left still burning. Fierce beings, though wise within, often act fiercely from darkness.
ബാണം നാനായുധോഗ്രം പുനരഭിപതിതം ദര്പദോഷാദ്വിതന്വന് നിര്ലൂനാശേഷദോഷം സപദി ബുബുധുഷാ ശങ്കരേണോപഗീതഃ।
തദ്വാചാ ശിഷ്ടബാഹുദ്വിതയമുഭയതോ നിര്ഭയം തത്പ്രിയം തം മുക്ത്വാ തദ്ദത്തമാനോ നിജപുരമഗമഃ സാനിരുദ്ധഃ സഹോഷഃ॥Banam nanayudhogram punarabhipatitam darpadoshadvitanvan nirlunasheshadosham sapadi bubudhusha shankarenopagitah, tadvacha shishtabahudvitayamubhayato nirbhayam tatpriyam tam muktva taddattamano nijapuramagamah saniruddhah sahoshah.
When Bana attacked again, fierce with many weapons, you cut off all his arms for his pride, and Shankara, understanding, praised you. At his word you left Bana two arms, made him fearless and spared him; honoured by him, you returned home with Aniruddha and Usha.
മുഹുസ്താവച്ഛക്രം വരുണമജയോ നന്ദഹരണേ യമം ബാലാനീതൌ ദവദഹനപാനേഽനിലസഖമ്।
വിധിം വത്സസ്തേയേ ഗിരിശമിഹ ബാണസ്യ സമരേ വിഭോ വിശ്വോത്കര്ഷീ തദയമവതാരോ ജയതി തേ॥Muhustavachchhakram varunamajayo nandaharane yamam balanitau davadahanapanenilasakham, vidhim vatsasteye girishamiha banasya samare vibho vishvotkarshi tadayamavataro jayati te.
Again and again you prevailed over the gods: Indra; Varuna when Nanda was carried off; Yama when you brought back the boy; Agni when you swallowed the forest fire; Brahma when the calves were stolen; and here Shiva in Bana’s battle. O Lord, this incarnation of yours, supreme in the world, is victorious.
ദ്വിജരുഷാ കൃകലാസവപുര്ധരം നൃഗനൃപം ത്രിദിവാലയമാപയന്।
നിജജനേ ദ്വിജഭക്തിമനുത്തമാമുപദിശന് പവനേശ്വര പാഹി മാമ്॥Dvijarusha krikalasavapurdharam nriganripam tridivalayamapayan, nijajane dvijabhaktimanuttamamupadishan pavaneshvara pahi mam.
You raised King Nriga, who had taken a lizard’s body through a Brahmin’s anger, to heaven, and taught your people the highest devotion to Brahmins. O Lord of Guruvayur, protect me.